Chiếc áo nhiều màu của Giô-sép và bài học về sự thiên vị

Oneway.vn – Ông bà tôi rất yêu thích bộ phim The Prince of Egypt (Hoàng tử Ai Cập), nên khi biết đến bộ phim hoạt hình kể về cuộc đời Giô-sép, ông bà cũng rất hào hứng. Ông bà đã mua cả bộ phim lẫn cuốn sách chuyển thể từ phim để tặng chị em chúng tôi.

Khi còn nhỏ, lần đầu xem Joseph: King of Dreams (Giô-sép: Vua của những giấc mơ, DreamWorks, 2000), những hình ảnh khiến tôi nhớ mãi là cảnh Giô-sép chăm sóc một cây non trong nơi ngục tù và chiếc áo choàng nhiều màu sắc của ông.

Thế nhưng, khi xem lại bộ phim lúc trưởng thành, tôi mới hiểu vì sao ông bà lại yêu thích bộ phim này đến vậy. Câu chuyện về Giô-sép được tái hiện đầy sống động, giúp người xem hiểu rõ những hậu quả đau lòng mà sự thiên vị của Gia-cốp đã gây ra cho chính con trai mình. Chúng ta được đồng hành cùng Giô-sép qua những tháng ngày ông phải đấu tranh để giữ vững hy vọng, vượt qua những giằng xé trong lòng để học cách tha thứ, rồi cuối cùng được chứng kiến niềm vui đoàn tụ với các anh em và cha mình. Đây thực sự là một bộ phim hoạt hình kinh điển, khắc họa sâu sắc tình yêu thương và sự tha thứ đến từ Đức Chúa Trời.

Thế nhưng, nhiều khi chúng ta lại giống như tôi thuở nhỏ, chỉ nhớ đến chiếc áo choàng sặc sỡ của Giô-sép. Khi dạy Kinh Thánh cho thiếu nhi, chúng ta thường cho các em tô màu chiếc áo ấy, hoặc kể lại câu chuyện một cách đơn giản rằng các anh của Giô-sép ganh tị vì ông được cha tặng một món quà đặc biệt. Cách kể này chưa truyền tải đầy đủ ý nghĩa của câu chuyện, thậm chí còn dễ khiến các em hiểu lầm rằng chính chiếc áo là nguyên nhân dẫn đến mọi chuyện. Thực ra, điều Kinh Thánh muốn nhấn mạnh trong câu chuyện này chính là sự thiên vị mà Gia-cốp dành cho Giô-sép.

Các anh của Giô-sép đâu có tức giận chỉ vì họ không được mặc một chiếc áo đẹp như em mình. Chiếc áo ấy chẳng khác nào một vết nứt mới xuất hiện trên con đập vốn đã căng đầy sự ganh tị và bất mãn, chỉ chực vỡ tung. Giấc mơ của Giô-sép cùng quyết định thiếu khôn ngoan khi kể lại cho các anh nghe, sự ưu ái quá rõ ràng của Gia-cốp và tình yêu thương đặc biệt ông dành cho người con trai do Ra-chên sinh ra, tất cả đã khiến nỗi bất mãn trong lòng những người anh ngày càng chất chồng.

Hơn hết, chiếc áo nhiều màu chính là biểu tượng cho tình yêu thiên vị mà Gia-cốp dành cho Giô-sép. Về sau, chính chiếc áo ấy đã trở thành minh chứng đau lòng cho những hậu quả mà sự thiên vị có thể gây ra.

Tất cả chúng ta đều có thể rút ra bài học từ những gì Giô-sép đã trải qua khi được cha yêu chiều hơn các anh em mình, cùng những tổn thương mà sự ưu ái ấy gây ra. Hãy suy ngẫm về cách chiếc áo từng tượng trưng cho địa vị cao quý cuối cùng lại trở thành một mảnh áo rách nát, nhuốm đầy máu. Sự thiên vị có thể khiến chúng ta nghĩ rằng đó là điều tự nhiên và vô hại, nhưng cuối cùng, nó luôn dẫn đến xung đột và đau khổ.

Tình yêu dành cho Ra-chên đã ảnh hưởng đến cách Gia-cốp đối xử với các con như thế nào?

Thói thiên vị vốn đã xuất hiện trong gia đình Gia-cốp từ trước. Chính cha mẹ ông cũng từng đối xử thiên lệch với hai người con song sinh (Sáng Thế Ký 25:28).

Vì Y-sác yêu quý Ê-sau hơn, Gia-cốp đã cùng mẹ lập mưu lừa cha để giành lấy lời chúc phước vốn dành cho anh mình (Sáng Thế Ký 27:5-10). Có thể thấy, bên cạnh tính gian dối, Gia-cốp còn chịu ảnh hưởng từ chính gia đình mình trong việc thiên vị người này hơn người khác.

Gia-cốp yêu Ra-chên hơn Lê-a. Vì vậy, khi bị La-ban lừa gạt và cuối cùng phải cưới cả hai chị em, ông vẫn dành tình yêu thương đặc biệt cho Ra-chên. Nàng có dung mạo xinh đẹp và đã khiến ông phải lòng ngay từ lần đầu gặp gỡ. Trong khi đó, Lê-a chỉ được mô tả là người có đôi mắt yếu (Sáng Thế Ký 29:17). Dù sinh cho Gia-cốp nhiều người con, Lê-a vẫn không được chồng yêu thương như Ra-chên (Sáng Thế Ký 29:31).

Sự thiên vị quá rõ ràng của Gia-cốp đã khiến Lê-a chịu nhiều đau khổ, đồng thời làm nảy sinh cuộc tranh giành quyết liệt giữa bà và Ra-chên trong việc sinh con cho chồng. Cuộc cạnh tranh ấy cuối cùng còn khiến Gia-cốp ăn ở với hai người hầu gái của họ và nhận cả hai làm vợ lẽ.

Gia đình Gia-cốp ngày càng có thêm nhiều con trai, cho thấy phước lành Đức Chúa Trời ban cho Lê-a trong việc sinh nở, bởi Ngài là Đấng không thiên vị ai.

Thế nhưng, tình yêu đặc biệt mà Gia-cốp dành cho Ra-chên lại ảnh hưởng sâu sắc đến cách ông đối xử với các con. Ru-bên, dù là con trưởng nam, vẫn không phải người được cha yêu quý nhất. Giu-đa cũng vậy, mặc dù sau này Đấng Mê-si-a đã ra đời từ dòng dõi của ông.

Người con được Gia-cốp yêu thương hơn hết thảy chính là Giô-sép, con trai đầu lòng của Ra-chên, người vợ ông yêu quý nhất. Kinh Thánh cho biết: “Y-sơ-ra-ên thương yêu Giô-sép hơn bất cứ người con nào khác vì cậu là con muộn của mình, nên may cho cậu một cái áo choàng dài tay nhiều màu sắc.” (Sáng Thế Ký 37:3)

Hậu quả của sự thiên vị đối với Giô-sép và các anh em

Đến nay, các học giả vẫn chưa thống nhất về ý nghĩa chính xác của từ Hê-bơ-rơ thường được dịch là “cái áo choàng dài tay nhiều màu sắc”, “một cái áo dài có nhiều sắc” (VI1934) hoặc “một cái áo choàng nhiều màu sặc sỡ” (NVB).

Dù chiếc áo ấy thực sự có hình dáng ra sao, nó vẫn là lời nhắc nhở về một sự thật mà các anh em của Giô-sép đã biết từ lâu: Giô-sép là người con được cha yêu quý nhất. Chính điều đó đã khiến họ đem lòng căm ghét em mình.

Khi nhận ra cha không yêu thương mình bằng Giô-sép, các anh vô cùng cay đắng, đến mức chẳng thể nói với em một lời tử tế (Sáng Thế Ký 37:4).

Mọi chuyện càng trở nên tồi tệ hơn khi Giô-sép, người em vốn đã được cha cưng chiều, lại thường kể với cha những điều không tốt về các anh. Chưa hết, ông còn kể cho họ nghe những giấc mơ trong đó tất cả các anh đều phải cúi đầu trước mặt mình (Sáng Thế Ký 37:2, 5-11).

Các anh của Giô-sép vốn đã phải sống với cảm giác rằng dù có cố gắng đến đâu, họ cũng chẳng bao giờ được cha coi trọng bằng em mình. Chiếc áo đẹp đẽ mà Giô-sép mặc càng khiến họ thêm đau lòng vì sự thiên vị ấy. Đến khi nghe Giô-sép kể rằng một ngày kia họ sẽ phải cúi đầu và phục vụ ông, các anh thực sự không thể chịu đựng thêm được nữa.

Sự thiên vị của Gia-cốp đã khiến lòng các con trai ông đầy thù hận và ganh tị. Những cảm xúc ấy dần khiến họ nảy sinh ý định giống như Ca-in năm xưa, người đã vì lòng ganh tị mà giết chính em trai mình (Sáng Thế Ký 4:8).

Chúng ta có lý do để lên án những hành động sai trái của các anh Giô-sép. Tuy nhiên, Kinh Thánh cũng cho chúng ta thấy điều gì đã khiến họ hành động như vậy. Suốt nhiều năm, họ phải chứng kiến cha liên tục dành tình yêu thương và sự ưu ái đặc biệt cho người em trai. Sự bất mãn chất chứa lâu ngày khiến họ chỉ còn mong Giô-sép biến mất khỏi cuộc đời mình.

Cuối cùng, họ đã thực hiện được ý định ấy. Tuy nhiên, Chúa đã bảo vệ mạng sống Giô-sép khi khiến Ru-bên đứng ra ngăn cản các anh em giết ông (Sáng Thế Ký 37:21-22).

Thay vì giết Giô-sép, họ bán ông làm nô lệ cho một đoàn người Ích-ma-ên đang trên đường đến Ai Cập (Sáng Thế Ký 37:28). Để che giấu việc mình đã làm, các anh xé chiếc áo choàng đẹp đẽ của Giô-sép rồi nhúng vào máu, khiến cha tin rằng ông đã bị thú dữ giết chết.

Đáng lẽ khi nhìn thấy chiếc áo rách nát, đẫm máu ấy, Gia-cốp phải nhìn lại cách mình đã đối xử với các con. Sự thiên vị của ông đã gây ra những hậu quả đau lòng biết bao! Lẽ ra ông phải nhận ra sai lầm của mình khi dành quá nhiều tình yêu thương và sự ưu ái cho một người con mà bỏ quên cảm xúc của những người con khác.

Thế nhưng, Gia-cốp dường như vẫn chưa nhận ra bài học ấy. Ông chìm đắm trong nỗi đau mất con, để rồi sự đau buồn kéo dài ấy càng khiến những người con còn lại thêm cay đắng và tổn thương.

Trong khi đó, Giô-sép phải chịu cảnh bị bán làm nô lệ tại Ai Cập, sống nơi đất khách quê người, xa cách gia đình và những người cùng thờ phượng Đức Giê-hô-va.

Chương trình tể trị của Chúa giữa những đau khổ của Giô-sép

Dù bị chính các anh em ruồng bỏ, Giô-sép vẫn luôn có Chúa ở cùng. Ngài chưa từng lìa bỏ ông.

Trong thời gian làm đầy tớ tại nhà Phô-ti-pha, Giô-sép được Chúa dẫn dắt và rèn luyện để trở thành người có khả năng quản lý, quán xuyến mọi công việc trong nhà một cách khôn ngoan và hiệu quả (Sáng Thế Ký 39:4). Kinh Thánh cho biết Chúa ở cùng Giô-sép và ban phước cho mọi việc ông làm (Sáng Thế Ký 39:2). Dù lúc ấy Giô-sép chỉ là một nô lệ nơi đất Ai Cập, Chúa vẫn đang thực hiện một chương trình lớn lao hơn, qua đó biến đổi cuộc đời ông và cả những người anh em của mình.

Sau những năm tháng chịu cảnh tù đày, Giô-sép được cất nhắc lên địa vị cao quý, chỉ đứng sau Pha-ra-ôn. Và rồi, một bước ngoặt quan trọng đã đến, mở ra cơ hội để ông đối diện với những tổn thương trong quá khứ.

Nạn đói mà Pha-ra-ôn từng thấy trong giấc mơ đã lan rộng khắp các vùng đất thời bấy giờ. Theo sự hướng dẫn của Chúa, Giô-sép đã khôn ngoan đề nghị tích trữ lương thực từ trước, và giờ đây ông chịu trách nhiệm quản lý, phân phối số lương thực ấy cho người dân.

Người dân từ nhiều nơi đổ về Ai Cập để mua lúa giữa lúc lương thực ngày càng khan hiếm. Cuối cùng, các anh của Giô-sép cũng tìm đến đây. Chúa đã có mục đích khi sắp đặt để Giô-sép gặp lại các anh vào chính thời điểm ấy. Đây là cơ hội để ông biết được liệu những người anh từng ganh ghét và bán mình làm nô lệ có thực sự thay đổi hay chưa.

Và quả thật, họ đã thay đổi. Tất cả đều nhận ra tội lỗi và cảm thấy day dứt về những gì mình đã làm với Giô-sép năm xưa (xem Sáng Thế Ký 42:21).

Ru-bên và Giu-đa cũng sẵn sàng đứng ra chịu trách nhiệm về sự an toàn của Bên-gia-min, em trai út của Giô-sép, nếu không thể đưa em trở về với cha là Gia-cốp (xem Sáng Thế Ký 42:37; 43:8-10). Thậm chí, Giu-đa còn tình nguyện ở lại làm nô lệ thay cho Bên-gia-min để em được tự do trở về với cha (Sáng Thế Ký 44:33-34).

Những người anh từng căm ghét Giô-sép đến mức muốn giết ông giờ đây đã thay đổi. Lòng họ không còn chai cứng bởi sự thù hận như trước.

Chứng kiến sự thay đổi ấy, Giô-sép vô cùng xúc động. Dù vẫn phải đối diện với những cảm xúc giằng xé trong lòng, cuối cùng ông đã có thể tha thứ cho các anh và nhận ra bàn tay Chúa dẫn dắt qua mọi biến cố trong cuộc đời mình (Sáng Thế Ký 45:4-15).

Cũng như các anh, Giô-sép đã trải qua nhiều năm tháng được rèn luyện để ngày càng trưởng thành và khôn ngoan hơn.

Giờ đây, khi Giô-sép đã nắm giữ địa vị cao quý, giấc mơ mang tính tiên tri về việc ông sẽ cai trị các anh em và gia đình mình cũng trở thành hiện thực. Thế nhưng, ông không lợi dụng quyền lực để áp đặt lên người khác, cũng chẳng khoe khoang về địa vị của mình.

Giô-sép đã sử dụng quyền hạn được giao để làm điều tốt, chăm lo cho người dân Ai Cập và giúp đỡ nhiều dân tộc khác, qua đó bày tỏ lòng tôn kính đối với Chúa.

Chúa đã biến những điều ác mà các anh Giô-sép từng toan tính thành điều tốt lành, đồng thời đem đến sự chữa lành và hàn gắn những rạn nứt trong gia đình ông (Sáng Thế Ký 50:20).

Lời cảnh báo về sự thiên vị trong đời sống chúng ta

Giống như Gia-cốp, nhiều bậc cha mẹ có thể cho rằng việc yêu thương một người con hơn những người con khác là điều tự nhiên và chẳng gây hại gì. Có lẽ người con ấy chào đời vào một giai đoạn đặc biệt trong cuộc đời họ, giống như Giô-sép được sinh ra khi Gia-cốp đã về già.

Thế nhưng, sự thiên vị luôn có thể để lại những hậu quả đau lòng, dù đó là việc ưu ái một người con, một anh chị em, một người bạn hay một thành viên trong Hội Thánh hơn những người khác. Cách chúng ta đối xử với mọi người đôi khi có thể gây ra những tổn thương kéo dài suốt nhiều năm.

Khi nhận thấy cha mẹ thường xuyên dành tình yêu thương và sự quan tâm đặc biệt cho một người con khác, những đứa trẻ còn lại dễ cảm thấy mình bị bỏ rơi và không được yêu thương. Theo thời gian, những tổn thương ấy có thể tích tụ thành nỗi cay đắng, thậm chí khiến chúng nảy sinh lòng ganh ghét và thù hận đối với chính anh chị em của mình.

Còn với đứa trẻ được cha mẹ ưu ái, em có thể trở nên kiêu ngạo và được nuông chiều quá mức. Ngay cả khi không trở nên như vậy, em vẫn có thể phải chịu nhiều tổn thương và buồn tủi vì bị chính anh chị em của mình ganh ghét. Trong khi đó, lý do duy nhất khiến em bị đối xử như thế chỉ vì em là người con được cha mẹ yêu thương nhất, dù bản thân em chưa từng mong muốn điều ấy.

Kinh Thánh dạy rằng sự thiên vị là tội lỗi, bởi cách đối xử ấy đi ngược lại với bản tính của Chúa. Ngài không thiên vị bất cứ ai, và trong gia đình của Chúa, tất cả mọi người đều bình đẳng trước mặt Ngài (Phục Truyền Luật Lệ Ký 10:17; Rô-ma 2:11; Ga-la-ti 3:28).

Vì vậy, chúng ta cần nghiêm túc ghi nhớ lời cảnh báo của Kinh Thánh, tránh thiên vị hay đối xử với người này tốt hơn người khác (Gia-cơ 2:1, 9).

Nếu nhận thấy bản thân vẫn đang có xu hướng thiên vị, chúng ta hãy thường xuyên suy ngẫm về chiếc áo đặc biệt của Giô-sép. Thay vì chỉ xem đó là một chi tiết thú vị trong câu chuyện Kinh Thánh dành cho thiếu nhi, hãy để chiếc áo ấy nhắc nhở chúng ta về những hậu quả đau lòng mà sự thiên vị có thể gây ra.

Nguyện mỗi khi nhớ đến chiếc áo choàng đẹp đẽ của Giô-sép, chúng ta sẽ cầu xin Chúa giúp mình từ bỏ mọi sự thiên vị, mỗi ngày mặc lấy con người mới và học cách đối xử với những người xung quanh bằng tình yêu thương của Đấng Christ (Rô-ma 13:14; Cô-lô-se 3:12).

Bài: Sophia Bricker; dịch: Esther Võ

(Nguồn: christianity.com)


Posted

in

by

Tags:

Comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *